Khoj, Institute of Punjabi and Cultural Studies, PU - Lahore

کھوج

Institute of Punjabi & Cultural Studies, Punjab University, Lahore
ISSN (print): 1992-6545
ISSN (online): 1992-6545

حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا

  • Syyed Ansar Azhar/
  • Dr. Babar Naseem Assi/
  • May 29, 2023
Review of Hazrat Sultan Bahu's Persian books
Keywords
Sultan Bahoo, Mystic, Thoughts, Persian, Islamic
Abstract

Sultan ul Aarefeen, Hazrat Sultan Bahoo was born in a most fertile region of Shorkot Jhang. He was a born saint and mystic. His ancestors came to this region through the gate way of Baluchistan, migrating after the most tragic incident of Karbala. After wards, he made Shorkot his permanent abode. His period falls within the reign of Great Mughal Emperor Aurangzeb Alamgir. He was a complete mystic, a source of awareness, knowledge and a servant to the creation of God who illuminated this region with the light of Islam. 

How strange is it that he is famous as a "Sufi" poet of Punjabi but a greater part of his creative written work and poetry is in Persian language. The Critics has declared that he wrote almost 140 books out of which almost 30 are preserved today and are available and all of them are in Persian. These rare and unique books and manuscripts of Sultan Bahoo have a great place in Persian literature regarding mysticism, Sufiism and elaboration of Islamic concepts.

In his various remarkable writings, Hazrat Sultan Bahoo (RA) has discussed numerous topics on the subject vis-à-vis Identification and Recognition of Murshad;Majlis e Mohammadi, Takzeeb e Dunia, Ishq e Haqeeqi, philosphi of Wahdat alwajood and wahdat al Shahood, Qurb e Ilahi ; and many more.

In this article, an effort has been made to highlight the thoughts of Hazrat Sultan Bahoo(RA) in his Persian Books regarding the place and position in Persian Literature and  his followers in the line of mystic travelogue.

 

 

References

* ایسوسی ایٹ پروفیسر،گورنمنٹ شالیمار کالج، لاہور

** ایسوسی ایٹ پروفیسر، جی۔سی یونیورسٹی لاہور

1۔ شاکر کندان۔ مجلہ پیغام آشنا (اسلام آباد: شمارہ 49، 2012ء) 97۔

2۔ احمد سعید ھمدانی، پروفیسر۔ احوال و مقامات حضرت سلطان باہو (لاہور: ناشاد پبلشرز 1996ء)181۔

3۔ نسیم، پروفیسر ڈاکٹر۔ محک الفقر کلاں از سلطان باہو (لاہو: حق باہو منزل،2002ء) 10۔

4۔ خالد پرویز ملک۔حیات و تعلیمات و کلام باہو (لاہور: علم و عرفان پبلشرز ، 2003ء) 16۔

5۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو(اسلام آباد: انتشارات مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان، 2003ء) 138۔

6۔ رفعت یاسمین۔ کلام سلطان باہو کے اردو ترجم کا تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (لاہور: مقالہ تحقیقی شعبہ اردو، پنجاب یونیورسٹی،2003ء) 64۔

7۔ نسیم۔کے۔بی پروفیسر، ڈاکٹر۔ مفتاح العارفین از سلطان باہو (لاہور: سلطان باہو اکیڈمی 1996ء)18۔

8۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو،138تا 180۔

9۔ رفعت یاسمین۔ کلام سلطان باہو کے اردو ترجم کا تحقیقی و تنقیدی مطالعہ،22۔

10۔ فقیر الطاف حسین۔ باہو عین یاہو، (لاہور: شبیہ برادرز،2010ء)271۔

11۔ اختر جعفری ڈاکٹر سید۔ نویں زاویے ’’سلطان العارفین حضرت سلطان باہو دا صوفیانہ مسلک‘‘ (لاہور: ایمپوریم 1987ء) 45۔

12۔ کے- بی- نسیم۔ دیوان باہو فارسی، (لاہور: ادارہ تعلیم القرآن، 2004ء) 26۔

13۔ قاضی جاوید۔ پنجاب کے صوفی دانشور (لاہور: نگارشات ، 1986ء) 174۔

14۔ کے- بی- نسیم۔ دیوان باہو فارسی،9۔

15۔ کے- بی- نسیم۔ دیوان باہو فارسی،26۔

16۔ کے- بی- نسیم۔ دیوان باہو فارسی،28۔

17۔ اختیار حسین کیف نیازی۔ شاعری میں صوفیانہ اصطلاحات (کراچی: ویلکم بک پورٹ ،2009ء)225۔

18۔ سلطان باہو حضرت۔ عین الفقر (لاہور: حق باہو منزل، 1998ء) 126۔

19۔ سلطان باہو حضرت۔ نور الھدیٰ (لاہور: دربار فیض رائے ونڈ 2012ء) 52۔

20۔ سلطان باہو حضرت۔ مفتاح العارفین (لاہور: پروگریسو بکس،2011ء) 85۔

21۔ سلطان باہو حضرت۔ قرب دیدار (لاہور: حق باہو منزل ، س ن)26۔

22۔ سلطان باہو حضرت۔ نور الھدیٰ، 255۔

23۔ سلطان باہو حضرت۔ دیدار بخش خورد (لاہور: حق باہو منزل ،س ن)18۔

24۔ سلطان باہو حضرت۔ مفتاح العارفین (لاہور: سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ ، 2001ء) 114۔

25۔ سلطان باہو حضرت۔ عین العارفین (لاہور: حق باہو منزل ، 1998ء) 98۔

26۔ جلال الدین رومی مولانا۔ مثنوی مولوی معنوی (لاہور: اسلامی کتاب خانہ، س۔ن)35۔

27۔ سلطان باہو حضرت۔فضل اللقا (لاہور:  حق باہو منزل، 1999ء) 64۔

28۔ سلطان باہو حضرت۔محکم الفقرا، (لاہور: سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ ، 1997ء) 48۔

29۔ سلطان باہو حضرت۔ دیدار بخش خورد (لاہور:  سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ ، 2002ء) 16۔

30۔ سلطان باہو حضرت۔محک الفقر خورد (لاہور: سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ ، 2000ء) 134ء

31۔ سلطان باہو حضرت۔ کلید التوحید کلاں (لاہور: العارفین پبلی کیشنز ، 1993ء) 159ء

32۔ سلطان باہو حضرت۔ عین العارفین، 42۔

33۔ سلطان باہو حضرت،گنج الاسرار، سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ لاہور، س۔ ن،ص 64

34۔ سلطان باہو حضرت۔ کلید التوحید کلاں، 216۔

35۔ سلطان باہو حضرت۔ محلک الفقر کلاں (لاہور: سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ ، 2002ء) 194۔

36۔ سلطان باہو حضرت، محک الفقر خورد، 143۔

37۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو، 245۔

38۔ سلطان باہو حضرت۔ کلید التوحید کلاں، 285۔

39۔ سلطان باہو حضرت۔ محک الفقر کلاں، 92۔

40۔ سلطان باہو حضرت۔ مفتاح العارفین، 104۔

41۔ سلطان باہو حضرت۔ عین الفقر، 90۔

42۔ احمد سعید ھمدانی پروفیسر سید۔ احوال و مقامات حضرت سلطان باہو، 152۔

43۔ سلطان باہو حضرت۔ کشف الاسرار، (لاہور: حق باہو منزل ،1999ء) 40۔

44۔ سلطان باہو حضرت۔ فضل اللقا، 20۔

45۔ سلطان باہو حضرت۔ کلید التوحید کلاں، 86۔

46۔ احمد سعید ھمدانی پروفیسر سید۔ احوال و مقامات حضرت سلطان باہو، 72۔

47۔ سرفراز احمد قاضی پروفیسر ڈاکٹر۔ تصوف تے پنجابی دے صوفی شاعر (لاہور: عزیز بک ڈپو ، 1973ء)235۔

48۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو، 254۔

49۔ سلطان باہو حضرت۔ کلید التوحید کلاں، 100۔

50۔ سلطان باہو حضرت۔ محک الفقر کلاں، 118۔

51۔ سلطان باہوحضرت۔ نور الھدیٰ، 164۔

52۔ سلطان باہو حضرت۔ دیدار بخش کلاں،78۔

53۔ سلطان باہو حضرت۔ عین العارفین،20۔

54۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو، 262۔

55۔ سرفراز احمد قاضی پروفیسر ڈاکٹر۔ تصوف تے پنجابی دے صوفی شاعر،234۔

56۔ سلطان باہو حضرت۔ محک الفقر کلاں، 116۔

57۔ سلطان باہوحضرت۔ قرب دیدار،110۔

58۔ سلطان باہو حضرت۔ فضل اللقا، 50۔

59۔ سلطان باہو حضرت۔ جامع الاسرار(لاہور:  سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ ، 2003ء)18۔

60۔ اختیار حسین کیف نیازی۔ شاعری میں صوفیانہ اصطلاحات،155۔

61۔ احمد سعید ھمدانی پروفیسر سید۔ احوال و مقامات حضرت سلطان باہو، 166۔

62۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو،257۔

63۔ سلطان باہو حضرت۔ عقل بیدار (لاہور:  پروگریسو بکس ، 1994ء) 73۔

64۔ سلطان باہو حضرت۔ محک الفقر کلاں، 454۔

65۔ سلطان باہوحضرت۔ قرب دیدار،ص 70۔

66۔ سلطان باہو حضرت۔ جامع الاسرار،154۔

67۔ سلطان باہو حضرت۔ عقل بیدار،52۔

68۔ سلطان باہوحضرت۔ نور الھدیٰ، 239۔

69۔ اختیار حسین کیف نیازی۔ شاعری میں صوفیانہ اصطلاحات، 247۔

70۔ سلطان باہو حضرت۔کلید التوحید کلاں، ص 272۔

 71۔ سلطان باہو حضرت۔ محک الفقر کلاں، 212۔

72۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو، 264۔

73۔ سلطان باہو حضرت۔ شمس العارفین (لاہور: پروگریسو بکس ، 2013ء) 72۔

74۔ سلطان باہو حضرت۔ محک الفقر کلاں، 74۔

75۔ سلطان باہو حضرت۔ جامع الاسرار، 200۔

76۔ احمد سعید ھمدانی پروفیسر سید۔ احوال و مقامات حضرت سلطان باہو، 152۔

77۔ سلطان باہو حضرت۔ عقل بیدار،ص 113۔

78۔ سلطان باہوحضرت۔ نور الھدیٰ، 82۔

79۔ سلطان باہو حضرت۔ دیدار بخش کلاں، 16۔

80۔ کے۔بی۔نسیم۔ دیوان باہو، 70۔

81۔ سلطان باہوحضرت۔ قرب دیدار، 36۔

82۔ سلطان باہوحضرت۔ نور الھدیٰ، 181۔

83۔ اختیار حسین کیف نیازی۔ شاعری میں صوفیانہ اصطلاحات، 117۔

84۔ سلطان باہو حضرت۔ کلید الجنت (لاہور: سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ، 1998ء) 106۔

85۔ سلطان باہو حضرت۔ مفتاح العارفین، 184۔

86۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو، 268۔

87۔ سلطان باہو حضرت۔ شمس العارفین، 177۔

88۔ سلطان باہو حضرت۔ دیدار بخش خورد (لاہور: سلطان باہو ریسرچ انسٹیٹیوٹ ،2002ء) 44۔

89۔ سلطان باہو حضرت۔ عین الفقر، 90۔

90۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو، 269۔

91۔ سلطان باہو حضرت۔ محک الفقر کلاں، 26۔

 92۔ سلطان باہو حضرت۔ کلید التوحید کلاں، 360۔

93۔ سرفراز احمد قاضی پروفیسر ڈاکٹر۔ تصوف تے پنجابی دے صوفی شاعر، 234۔

94۔ سلطان باہو حضرت۔ عین الفقر،178۔

95۔ سلطان باہو حضرت۔ عقل بیدار،ص 44۔

96۔ سلطان الطاف علی، ڈاکٹر۔ احوال و آثار فارسی حضرت سلطان باہو، 273۔

97۔ سلطان باہو حضرت۔ اسرار القادری (لاہور: پروگریسو بکس، 1994ء) 70۔

98۔ سلطان باہو حضرت۔ امیر الکونین (لاہور: پروگریسو بکس ، 2011ء) 150۔

99۔ سلطان باہو حضرت۔ عقل بیدار،ص 68۔

 

How to cite

Azhar, S. A., & Assi, D. B. N. (2023). حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا. کھوج, 40(2), 23–39. http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page

Retrieved from http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page

More citation formats
ACM SIG Proceedings
[1]Azhar, S.A. and Assi, D.B.N. 2023. حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا. کھوج. 40, 2 (June 2023), 23–39.
ACS Nano
(1)Azhar, S. A.; Assi, D. B. N. حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا. کھوج 2023, 40 (2), 23–39.
ABNT
AZHAR, Syyed Ansar; ASSI, Dr. Babar Naseem. حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا. کھوج, v. 40, n. 2, p. 23–39, 2 June2023.
Chicago (author-date)

            
Harvard (Cite Them Right)
Azhar, S.A. and Assi, D.B.N. (2023) “حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا”, کھوج, 40(2), pp. 23–39. Available at: http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page (Accessed: 1 November 2026).
IEEE
[1]S. A. Azhar and D. B. N. Assi, “حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا”, کھوج, vol. 40, no. 2, pp. 23–39, June 2023, Accessed: Nov. 01, 2026. [Online]. Available: http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page
MLA
Azhar, Syyed Ansar, and Dr. Babar Naseem Assi. “حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا”. کھوج, vols. 40, nos. 2, June 2023, pp. 23–39, http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page.
Turabian (full note bibliography)
Azhar, Syyed Ansar, and Dr. Babar Naseem Assi. “حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا”. کھوج 40, no. 2 (June 2, 2023): 23–39. Accessed November 1, 2026. http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page.
Vancouver
1.Azhar SA, Assi DBN. حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا. کھوج [Internet]. 2023 June 2 [cited 2026 Nov. 1];40(2):23–39. Available from: http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page
AMA
1.Azhar SA, Assi DBN. حضرت سلطان باہوؔ ـ دی فارسی لکھتاں دا فکری ویروا. کھوج. 2023;40(2):23–39. Accessed November 1, 2026. http://khoj.ipcs.edu.pk/website/journal/article/647985906a182/page

Download citation Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Author(s):

Pakistan

Pakistan

Details:

Type: Article
Volume: 40
Issue: 2
Language: eng
Id: 647985906a182
Pages 23 - 39
Discipline: Z
Published May 29, 2023

Statistics

  • 409
  • 165
  • 181

Copyrights

Punjab University
Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.